Palliatieve oedeemtherapie: casus

Ook terminale patiënten kunnen te maken krijgen met oedeem. De pijn en beperkingen die dit veroorzaakt, zijn zeer belastend. Niet iedereen weet dat de klachten door behandeling echter behoorlijk kunnen verminderen. Oedeemtherapie kan de kwaliteit van leven in de laatste levensfase flink verhogen.

Lange wandelingen
Letterlijk een voorbeeld uit de praktijk. Op verwijzing van een oncoloog krijgen we een patiënte in de praktijk van wie de kanker is uitbehandeld; haar levensverwachting is een kwestie van weken. Ze heeft een uiterst pijnlijk en gestuwd linkerbeen. Ze kan daardoor moeilijk lopen en heeft pijn als ze langere tijd zit. Bovendien slaapt ze door de pijn slecht. Het betreft een vrouw van 65 jaar, die tot voor kort graag lange wandelingen met haar man maakte en genoot van uitstapjes met haar kleinzoon.

Glanzend witte huid
De pijn en stuwing zijn ontstaan door een gemetastaseerd blaascarcinoom. De obstructie door de tumor belemmert de lymfafvloed van het been. Bij onderzoek is een fors pitting oedeem van het gehele linkerbeen zichtbaar. De huid is glanzend, wasachtig en wit van kleur. De pijn zit in het hele been, waarbij het inguïnale gebied het pijnlijkst is. Het oedeem beperkt beweging van de enkel en knie. De buik is opgezet en ook het rechterbeen is licht oedemateus.

Het been als kolos
De hulpvraag van de patiënte is vermindering van de pijn aan het been en verbetering van de mobiliteit. Het been voelt voor haar als een zware kolos en het is moeilijk om de trap op te lopen. Ze blijft in deze laatste levensfase thuis, met haar man, en wil nog zo lang mogelijk in beweging kunnen blijven. Haar veelvuldige bezoek wil ze niet liggend in bed, maar zittend in de woonkamer ontvangen.

Kwaliteit van leven
Omdat het gaat om een secundair lymfoedeem van het been als gevolg van metastasering, is de therapie niet gericht op herstel, maar puur op het verbeteren van de kwaliteit van leven. In overleg met haar en haar man stel ik een behandelplan op.

Pijndempend effect
De nadruk van de behandeling ligt op manuele lymfdrainage. De lymfafvloed van het been wordt niet richting de inguïnale lymfklieren gestimuleerd, maar over de waterscheiding richting paravertebraal en de axillaire lymfklieren. Dat vermindert het lymfoedeem, en daarmee de pijn en de bewegingsbeperking. Manuele lymfdrainage heeft bovendien een pijndempend effect door een gunstige neuroreflectoire werking: het kalmeert de zenuwen. Verder breng ik ter ondersteuning van de lymfafvloed lymftape aan vanaf het bovenbeen richting de axillaire lymfklieren. Dit geleidt het lymfvocht ook na de behandeling van een gebied met een hoge druk naar een gebied met een lage druk.

Comfortabel
Ik meet de patiënte ook een paar comfortabele en lichte klasse 2 therapeutische elastische kousen aan, zodat ze in beweging kan blijven. Hierdoor ontstaat er tijdens het lopen geen oedeemtoename in het onderbeen en wordt de beweeglijkheid van het enkelgewricht niet belemmerd. Een therapeutische kous tot de lies zou leiden tot meer stuwing in het inguïnale gebied.

Verlichting
Iedere keer bespreken we de klachten van de patiënte en wat ze die dag wil doen, bijvoorbeeld zittend bezoek ontvangen. Daarop stem ik de precieze behandeling af, om meteen zo veel mogelijk verlichting en mogelijkheden te bieden. Tijdens de behandelingen neemt de pijn in het been af. Dit effect houdt verscheidene dagen aan, waarna een nieuwe behandeling volgt. In het laatste stadium van haar ziekbed duurt het verzachtende effect nog enkele uren. Ze kan er dan net weer even tegenaan.

Draaglijk
Dankzij de behandelingen werd het lymfoedeem in het been ook tijdens de zware laatste weken van het leven van de patiënte enigszins draaglijk en kon ze zo lang mogelijk mobiel blijven, precies zoals ze gewild had. Ook voor patiënten die niet lang meer te leven hebben, is oedeemtherapie dus een waardevolle behandelvorm.
Marieke van der Zeyst

Deze casus is publiek gemaakt met toestemming van de partner van de patiënte.

Terug naar de nieuwsbrief

Copyright © 2017 Huid- en Oedeemtherapie Houten. Alle rechten voorbehouden.

 

 

Logo SEMH erkend   Logo KP   Logo NVH